Cẩm nang · Đạp xe ở Đài Loan
Vòng quanh Đài Loan｜Tuyến số 1 và đoạn cấm xe
Tuyến Vòng Đảo số 1 là mục tiêu ấp ủ lâu năm của nhiều tay đua đến Đài Loan. Một cung đường nối các tỉnh lộ vòng quanh mọi huyện thị trên đảo, với số liệu tổng quãng đường mà Cục Đường bộ và Cục Du lịch công bố không hoàn toàn khớp nhau, và dọc đường cũng có vài đoạn xe đạp hoàn toàn không được phép đi. Cẩm nang này tổng hợp thông tin công khai từ Cục Đường bộ, Cục Du lịch, Cục Khí tượng Trung ương và Đường sắt Đài Loan, giúp bạn lên kế hoạch cung đường, hướng đi, và nếu không thể đạp liên tục chín ngày, cách dùng tàu hỏa để chia chặng hoàn thành vòng đảo.
Định vị chính thức của Tuyến Vòng Đảo số 1 và hai số liệu quãng đường
Tuyến Vòng Đảo số 1 (tên tiếng Anh Cycling Route No.1) là tuyến đường xe đạp vòng quanh đảo do Cục Du lịch quy hoạch, nối các đoạn tỉnh lộ của từng huyện thị trên khắp Đài Loan. Tuyến thông xe cuối năm 2015, và Cục Đường bộ công bố bản tổng hợp tuyến đường vào năm sau đó, 2016. Việc công bố thông tin du lịch do Cục Du lịch phụ trách, còn việc xây dựng thực tế các đoạn tỉnh lộ và công bố quãng đường do Cục Đường bộ phụ trách; vì hai cơ quan quản lý các khía cạnh khác nhau nên số liệu tổng quãng đường mỗi bên công bố không hoàn toàn khớp nhau.
Tuyến chính của 'Tuyến đường xe đạp vòng quanh đảo số 1' mà Cục Đường bộ công bố dài tổng cộng 968 km, trong đó khoảng 929 km, tức 77% tổng chiều dài, là tỉnh lộ; ngoài ra còn có các tuyến vòng như Nam Đầu và vịnh Đại Bằng khoảng 235 km, cộng lại thành 1.203 km. Trong khi đó, cổng thông tin du lịch xe đạp 'Taiwan Bike' của Cục Du lịch công bố tổng chiều dài tuyến là 960,8 km. Hai con số chênh nhau khoảng 7 km, và chưa có tài liệu chính thức nào giải thích nguyên nhân khác biệt. Vì vậy khi lên kế hoạch, nên hiểu tổng chiều dài là khoảng '960–968 km' thay vì một con số tuyệt đối duy nhất. Dù thấy con số nào thì đó cũng đều là phiên bản do cơ quan chính phủ công bố.
Trục tỉnh lộ chính và đường thay thế phía đông mà tuyến đi qua
Trục chính của Tuyến Vòng Đảo số 1 là các đoạn tỉnh lộ nối liền mọi huyện thị trên khắp Đài Loan. Theo công bố của Cục Đường bộ, tỉnh lộ chiếm khoảng 77% tổng quãng đường (khoảng 929 km), phần còn lại là các đoạn nối và một số đoạn làn xe đạp. Ngoài tuyến chính, Cục Đường bộ còn quy hoạch các tuyến vòng như Nam Đầu, vịnh Đại Bằng, giúp người đi có thể rẽ từ tuyến chính vào các điểm tham quan hoặc khu vực nội địa cụ thể; các tuyến nhánh này cộng lại khoảng 235 km, không tính vào 968 km của tuyến chính.
Đoạn phía đông là phần cần lưu ý nhất khi lên kế hoạch trong toàn tuyến vòng đảo. Quốc lộ Tô Hoa (Tỉnh lộ 9) vốn là hành lang bắc-nam truyền thống ở bờ đông; những năm gần đây Tô Hoa Cải (dự án cải tạo đoạn núi của Quốc lộ Tô Hoa, Tỉnh lộ 9) đã thông xe theo từng giai đoạn, dài tổng cộng 38,8 km với 8 hầm, thông xe toàn tuyến vào tháng 1/2020. Tuy nhiên, các đoạn hầm dài của Tô Hoa Cải không cho phép xe đạp đi qua, xe đạp phải đi vòng qua Tỉnh lộ 9 giáp Đinh (đoạn còn lại của đường Tô Hoa cũ). Ở phía bắc, giữa Đài Bắc và Nghi Lan có hầm Tuyết Sơn trên Quốc lộ cao tốc số 5, đoạn này hoàn toàn không cho xe đạp đi qua; khi lộ trình vòng đảo đi tới khu vực này, người đi thường chuyển sang Tỉnh lộ 2 ven biển phía bắc, hoặc dùng tàu hỏa Đài Loan để bỏ qua đoạn này.
Đi theo chiều kim đồng hồ hay ngược lại? Đọc hiểu gió mùa và mùa bão
Trên mạng thường thấy nói 'đi ngược chiều kim đồng hồ để tránh gió ngược ở bờ đông', nhưng chưa tìm thấy tài liệu khuyến nghị chính thức nào từ Cục Đường bộ, Cục Du lịch hay Cục Khí tượng Trung ương về hướng đi khi vòng quanh đảo. Dù đi theo chiều kim đồng hồ hay ngược lại, đó đều chỉ là lựa chọn của người đi dựa trên kinh nghiệm cá nhân, không hướng nào là 'đáp án đúng' được chính thức xác nhận. Dữ liệu chính thức thực sự có thể tham khảo là quy luật khí hậu gió mùa và bão trên toàn Đài Loan.
Theo giải thích chính thức trên cổng khoa học phổ thông kỹ thuật số của Cục Khí tượng Trung ương, gió mùa đông bắc thổi từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, kéo dài tới bảy tháng, trong đó mạnh nhất từ tháng 12 đến tháng 2, giai đoạn này miền bắc và đông bắc dễ có mưa kéo dài liên tục. Gió mùa tây nam tập trung từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 9, mạnh nhất vào tháng 8, mang lại mưa buổi chiều rõ rệt cho miền trung và miền nam. Ngoài ra, cổng dịch vụ khí hậu của Cục Khí tượng Trung ương xếp khung tháng 6 đến tháng 11 hằng năm là giai đoạn dự báo bão. Ba khoảng thời gian khí hậu này chồng lấn lên nhau; khi lên kế hoạch thời điểm đi vòng đảo, có thể dùng các khung gió mùa và mùa bão được công bố chính thức này làm cơ sở tham khảo rủi ro thời tiết. Tuy nhiên, có chọn hướng theo chiều kim đồng hồ hay ngược lại, chọn tháng nào để khởi hành, vẫn là quyết định linh hoạt của từng người dựa trên lịch trình riêng, không phải khuyến nghị bắt buộc từ cơ quan chức năng.
Đoạn cần đặc biệt lưu ý gồm Quốc lộ Tô Hoa, Tô Hoa Cải và hầm Tuyết Sơn
Tô Hoa Cải (dự án cải tạo đoạn núi của Quốc lộ Tô Hoa, Tỉnh lộ 9) ở phía đông dài tổng cộng 38,8 km, gồm 8 hầm, tổng chiều dài hầm chiếm 63% toàn tuyến, thông xe toàn tuyến vào tháng 1/2020. Ngay từ khi mới thông xe, Cục Đường bộ đã đặt biển cấm ở cửa hầm, quy định rõ mô tô phân khối lớn, xe máy và xe đạp không được đi qua các đoạn hầm dài trên tuyến chính. Theo giải thích chính thức của Cục Đường bộ, không gian trong hầm khép kín, chất lượng không khí, tiếng ồn và nhiệt độ trong hầm dài gây ảnh hưởng tiêu cực đến người đi xe máy và xe đạp, hơn nữa một số hầm dài hơn 3 km chỉ có một làn đường lại có xe lớn chạy chung, nên rủi ro cao. Tuyến thay thế chính thức cho xe đạp là Tỉnh lộ 9 giáp Đinh (đoạn còn lại của đường Tô Hoa cũ), được Cục Đường bộ định vị là đường phục vụ 'du lịch nghỉ dưỡng', cho phép xe chạy chậm, xe máy và xe đạp lưu thông.
Điều đặc biệt cần lưu ý là đoạn 'Hòa Nhân đến Đại Thanh Thủy' (khoảng 5 km) trên đường Tô Hoa cũ. Do sườn núi liên tục sạt lở sau động đất, đoạn này đã bị Viện Hành chính ra quyết định chính thức xóa bỏ và phong tỏa vào đầu năm 2026; biện pháp thay thế là mở hầm Nhân Thủy của Tô Hoa Cải cho xe đạp và người đi bộ, coi như tuyến thay thế của đoạn ngắn này đã chuyển từ đường cũ sang hầm mới. Ngoài ra, đoạn Đông Áo đến Nam Áo trên đường Tô Hoa cũ hiện vẫn cho phép xe cộ thông thường (kể cả xe đạp) lưu thông, nhưng dự án cải tạo tiếp theo của đoạn này vẫn đang trong giai đoạn thẩm định. Hầm Tuyết Sơn trên Quốc lộ cao tốc số 5, giữa Đài Bắc và Nghi Lan ở phía bắc, lại là chuyện hoàn toàn khác, theo 'Quy định kiểm soát giao thông đường cao tốc và đường cao tốc nhanh', xe chạy chậm (bao gồm xe đạp) và xe máy đều bị cấm hoàn toàn vào đường cao tốc, không có ngoại lệ. Khi lộ trình vòng đảo đi tới đoạn này, cần tránh toàn bộ, đi theo Tỉnh lộ 2 ven biển hoặc kết hợp chuyển sang tàu hỏa Đài Loan. Các quy định thông hành như vậy sẽ thay đổi theo tiến độ thi công, nên trước khi khởi hành, nên trực tiếp kiểm tra thông báo mới nhất từ Văn phòng Bảo trì Công trình Khu vực Đông của Cục Đường bộ.
Chia chặng hoàn thành vòng đảo bằng tàu hỏa mang xe đạp của Đài Loan
Tuyến Vòng Đảo số 1 không có bảng phân chia kiểu 'mấy ngày, mấy chặng' được công bố chính thức, nhưng trong công bố về tuyến đường, Cục Đường bộ đã nêu rõ 'khái niệm hoàn thành vòng đảo theo từng chặng', tuyến được thiết kế với nhiều nhánh nối tới các ga Đường sắt Đài Loan, để những người không thể đi liên tục một mạch có thể dùng tàu hỏa lưỡng thiết của Đường sắt Đài Loan để hoàn thành vòng đảo theo nhiều đợt. Nhiều nguồn cho thấy phần lớn mọi người dự trù khoảng 9 ngày để đi hết tuyến chính, đây là con số tham khảo phổ biến khi lên kế hoạch, không phải lịch trình cố định do Cục Đường bộ hay Cục Du lịch công bố. Dọc tuyến còn có trạm tiếp tế được công nhận cứ khoảng 15–20 km một trạm, tiện cho việc tiếp tế và nghỉ ngơi trên những chặng đường dài.
Đường sắt Đài Loan hiện cung cấp ba cách mang xe đạp lên tàu. Cách thứ nhất là túi đựng xe miễn phí. Đóng gói xe đạp đúng kích cỡ quy định (dài không quá 150 cm, tổng dài+rộng+cao không quá 220 cm) thì được lên mọi chuyến tàu mà không mất thêm phí, nhưng vào kỳ nghỉ lễ liên tục, Đường sắt Đài Loan có thể ra thông báo riêng tạm ngừng. Cách thứ hai là dịch vụ mang xe đạp nguyên chiếc trên tàu lưỡng thiết thân thiện môi trường. Xe đạp không cần tháo rời hay đóng gói mà đưa thẳng lên toa, giá vé bằng nửa giá vé hạng ghế đầy đủ, nhưng chỉ áp dụng cho các chuyến tàu nhanh được chỉ định (thông báo chính thức liệt kê 8 chuyến), vé chỉ mua được tại quầy ga, không đặt online, và mỗi chuyến có giới hạn số lượng xe đạp. Vào kỳ nghỉ liên tục từ 3 ngày trở lên, dịch vụ tàu đoàn/tàu chuyên biệt này sẽ tạm ngừng, nhưng khách lẻ vẫn có thể dùng cách túi đựng xe như bình thường. Cách thứ ba là ký gửi hành lý chính thức, dù có đóng túi hay không đều ký gửi được, giá 15 Đài tệ cho mỗi 10 km mỗi xe, phí tối thiểu 55 Đài tệ, thực hiện tại ga có phòng hành lý. Những cách này giúp người đi linh hoạt chia chuyến vòng đảo thành nhiều chặng, giữa đường lên tàu bỏ qua đoạn không muốn đi hoặc không đủ thời gian, không cần đạp liên tục hết toàn bộ hành trình.
Xe hỗ trợ có thể giúp gì trong hành trình vòng đảo
Vòng đảo là hành trình nhiều ngày, mỗi ngày phải nối lại quãng đường đi, điểm tiếp tế và nơi nghỉ. Nếu phải mang toàn bộ hành lý, phụ tùng dự phòng, dụng cụ và đồ dùng cá nhân trên người, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc phân bổ thể lực trong những ngày đạp xe dài. Khi gặp những đoạn xe đạp không được phép đi hoặc không nên đi như Tô Hoa Cải, hầm Tuyết Sơn, cũng cần có xe đưa người và xe đạp qua trước, mới có thể nối tiếp chặng đường sau. 24EZGO cung cấp dịch vụ hậu cần cho các giải đua và sự kiện xe đạp từ năm 2020, tích lũy 7 năm kinh nghiệm thực tế, trung bình hỗ trợ 10–20 sự kiện mỗi năm, phục vụ hơn 3.000 lượt người. Hiện đội xe có 4 xe hỗ trợ, mỗi chuyến hỗ trợ tối đa 8 người và 8 xe đạp cùng lúc.
Trong hành trình vòng đảo, xe hỗ trợ có thể theo sát mỗi ngày theo lộ trình và số ngày mà người đi lên kế hoạch, chở hành lý và đồ tiếp tế; ở những đoạn xe đạp không được đi như Tô Hoa Cải hay hầm Tuyết Sơn, xe cũng có thể đưa người và xe đạp đến điểm xuất phát tiếp theo trước. Dù bạn đi theo chiều kim đồng hồ hay ngược lại, có kết hợp tàu hỏa Đài Loan để chia chặng hay không, điểm đón và nơi tập kết hằng ngày đều có thể điều chỉnh linh hoạt theo. Nếu bạn đang lên kế hoạch đến Đài Loan chinh phục Tuyến Vòng Đảo số 1, hãy cho chúng tôi biết số ngày dự kiến, hướng đi và những đoạn cần hỗ trợ di chuyển, chúng tôi sẽ sắp xếp phương án xe hỗ trợ phù hợp với hành trình thực tế của bạn.
Nguồn tham khảo
- 交通部公路局（公路總局）, 自行車環島1號線公告
- 交通部公路局, 蘇花改公路未開放機車通行說明
- 交通部公路局 蘇花改工程處
- 全國法規資料庫, 高速公路及快速公路交通管制規則
- 交通部中央氣象署, 數位科普網
- 交通部中央氣象署, 氣候服務入口網
- 臺灣鐵路公司, 兩鐵列車（對號列車）
- 臺灣鐵路公司, 兩鐵列車（非對號／區間車）
Quy định và điều kiện đường có thể thay đổi — hãy kiểm tra thông báo chính thức trước khi đi.
Cẩm nang liên quan
- Đạp xe nối các chi nhánh công ty và cách bố trí xe hỗ trợ
- 5 ngày đạp xe từ Đài Trung｜Hồ Nhật Nguyệt, Shuili và Sanyi
- Đường xe đạp Nhật Nguyệt Đàm｜số km và quy định
Cần xe hỗ trợ?
Cho chúng tôi biết kế hoạch, chúng tôi sẽ gợi ý theo số người, số xe và số ngày.